Rosacea do chế độ ăn: Anh em WFH có đang 'tự hại' da mình không?

Chào anh em, Châu biết là dạo này nhiều anh em làm việc từ xa (WFH) nên cũng hay bị lơ là chuyện ăn uống, sinh hoạt đúng không? Cứ tưởng WFH là sướng, thoải mái hơn, nhưng thực ra lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe, đặc biệt là làn da mình, điển hình là bệnh rosacea (chứng đỏ mặt).

Anh em cứ hình dung rosacea là tình trạng da mặt mình bỗng dưng đỏ bừng lên, đôi khi còn nổi mụn li ti giống mụn trứng cá, nhìn rất khó chịu và mất tự tin. Nó không phải là mụn thông thường đâu nha, mà là một bệnh viêm mạn tính của da. Các triệu chứng chính của rosacea bao gồm: đỏ mặt kéo dài, nổi mụn mủ nhỏ, giãn mao mạch (các mạch máu nhỏ li ti dưới da) và đôi khi là cảm giác nóng rát, châm chích.

Vậy tại sao anh em WFH lại dễ bị rosacea hơn? Châu thấy có mấy lý do chính vầy nè:

1. Chế độ ăn uống thất thường: WFH thì anh em hay tiện gì ăn nấy, ăn vặt nhiều, đặt đồ ăn nhanh, đồ cay nóng, uống trà sữa, cà phê liên tục. Mà mấy món này lại là 'kẻ thù' số một của da rosacea đó. Chúng kích thích phản ứng viêm trong cơ thể, làm giãn mạch máu dưới da và khiến mặt anh em đỏ bừng lên. Đồ ăn chế biến sẵn cũng thường chứa nhiều đường, muối và chất bảo quản, tất cả đều không tốt cho da nhạy cảm.

2. Stress và thiếu vận động: WFH cũng có áp lực riêng nha anh em.Deadline dí, họp hành online liên miên, nhiều khi còn kiêm luôn việc nhà, con cái. Stress kéo dài làm tăng hormone cortisol, gây viêm và làm tình trạng rosacea nặng hơn. Ngồi nhiều, ít vận động cũng làm giảm tuần hoàn máu, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của da. Anh em cứ nghĩ mà xem, stress là một trong những yếu tố khởi phát rosacea hàng đầu đó.

3. Lối sống ít ra ngoài, tiếp xúc ánh sáng xanh nhiều: Ngồi máy tính, điện thoại cả ngày cũng khiến da bị ảnh hưởng bởi ánh sáng xanh. Dù không phải nguyên nhân trực tiếp, nhưng ánh sáng xanh có thể làm tăng stress oxy hóa trên da, ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da và gián tiếp làm rosacea dễ bùng phát hơn. Hơn nữa, việc ít ra ngoài, thiếu vitamin D cũng có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch của da.

Châu biết là anh em bận rộn, nhưng để có làn da khỏe đẹp, mình phải để ý từ những thói quen nhỏ nhất đó. Đừng để rosacea làm anh em khó chịu, ngại ngùng khi giao tiếp online nha. Châu sẽ chỉ cho anh em cách nhận biết và kiểm soát rosacea hiệu quả hơn trong phần tiếp theo.

Giờ thì Châu sẽ chỉ mặt điểm tên những loại thực phẩm mà anh em bị rosacea nên cực kỳ cẩn thận, thậm chí là tránh xa luôn nếu không muốn da mặt mình 'biểu tình' nha. Đây là những thứ mà nhiều anh em WFH hay ăn uống vô tội vạ đó:

• 1. Đồ ăn cay nóng, nhiều gia vị:
• ✅Đồ ăn cay nóng như ớt, tiêu, mù tạt... kích thích các dây thần kinh trên mặt, làm giãn mạch máu và khiến da đỏ bừng. Anh em nào thích ăn lẩu thái, mì cay cấp độ X thì coi chừng nha.
• ✅Gia vị mạnh như tỏi, hành tây cũng có thể gây kích ứng ở một số người.

• 2. Rượu, bia và đồ uống có cồn:
• ✅Rượu bia là 'số 1' trong danh sách kích hoạt rosacea. Chất cồn làm giãn mạch máu rất nhanh, khiến mặt đỏ bừng và nóng rát. Uống nhiều thì càng nặng nha anh em. Đặc biệt là rượu vang đỏ, nhiều người bị rosacea than phiền là chỉ cần nhấp môi vài ngụm là mặt đã đỏ như gấc rồi.

• 3. Đồ uống chứa caffeine:
• ✅Cà phê, trà đặc, nước tăng lực... dù giúp anh em tỉnh táo làm việc nhưng lại có thể làm tăng huyết áp tạm thời và kích thích các mạch máu dưới da. Caffeine cũng là một chất lợi tiểu, nếu không uống đủ nước bù lại thì có thể làm da bị mất nước, khô hơn, dễ kích ứng hơn.

• 4. Thức ăn nhanh, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ:
• ✅Mấy món gà rán, khoai tây chiên, pizza... tuy ngon miệng nhưng lại chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường. Những chất này gây viêm trong cơ thể, làm tình trạng rosacea nặng thêm. Anh em WFH hay order mấy món này lắm đúng không?

• 5. Thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường:
• ✅Bánh kẹo, nước ngọt, đồ hộp, mì gói... chứa nhiều đường, muối và chất bảo quản. Đường gây ra quá trình glycation (đường hóa), làm tổn thương collagen và elastin, khiến da dễ bị viêm và lão hóa sớm. Muối cũng làm cơ thể giữ nước, có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và gây phù nề nhẹ.

• 6. Một số sản phẩm từ sữa:
• ✅Đối với một số anh em, các sản phẩm từ sữa như sữa tươi, phô mai cũng có thể gây ra phản ứng viêm, đặc biệt là nếu anh em bị không dung nạp lactose (cơ thể không tiêu hóa được đường lactose trong sữa). Anh em nên để ý xem mình có bị không nha.

• 7. Thực phẩm giàu histamin:
• ✅Một số thực phẩm như cà chua, sô cô la, trái cây họ cam quýt, xúc xích... chứa nhiều histamin hoặc có thể kích thích giải phóng histamin. Histamin là chất trung gian gây viêm và giãn mạch, có thể làm rosacea bùng phát ở một số người nhạy cảm. Đây là nhóm thực phẩm ít được nhắc đến nhưng cũng khá quan trọng đó anh em.

Châu biết là bỏ mấy món này hơi khó, nhưng vì làn da khỏe đẹp của mình, anh em cố gắng hạn chế tối đa nha. Nếu không chắc chắn, anh em có thể thử loại bỏ từng món một trong vài tuần để xem da mình có cải thiện không.

Để anh em dễ hình dung hơn, Châu xin kể hai câu chuyện thực tế của khách hàng tại NMC. Họ cũng là những anh em WFH và từng rất đau đầu vì rosacea đó:

Câu chuyện của Minh Anh (Nữ, 24 tuổi, Quận 3, TP.HCM)

Minh Anh là một bạn nhân viên marketing online, làm việc tại nhà đã hơn 2 năm. Công việc bận rộn, deadline dồn dập khiến Minh Anh thường xuyên ăn uống qua loa. Cô bé hay order đồ ăn Hàn Quốc cay nóng, uống trà sữa trân châu mỗi ngày và thức khuya làm việc. Da Minh Anh bắt đầu xuất hiện những mảng đỏ ở má, mũi, kèm theo vài nốt mụn mủ nhỏ li ti. Đặc biệt là sau mỗi bữa ăn cay hoặc uống trà sữa, mặt Minh Anh lại đỏ bừng và nóng rát, rất khó chịu. Dù đã thử nhiều loại kem trị mụn nhưng không đỡ, thậm chí còn nặng hơn vì da bị kích ứng. Minh Anh cảm thấy rất tự ti, ngại bật camera khi họp online và thường xuyên phải dùng kem che khuyết điểm dày cộp.

Khi đến NMC, Châu và bác sĩ Huệ đã thăm khám kỹ lưỡng và xác định Minh Anh bị rosacea giai đoạn 1, chủ yếu do chế độ ăn uống và stress. Sau khi được tư vấn về chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế đồ cay nóng, trà sữa, kết hợp với phác đồ điều trị tại phòng khám, tình trạng da của Minh Anh đã cải thiện rõ rệt. Các mảng đỏ giảm đáng kể, mụn mủ biến mất và da không còn cảm giác nóng rát nữa. Minh Anh giờ đã tự tin hơn rất nhiều, không còn phải lo lắng về làn da đỏ ửng của mình nữa.

Câu chuyện của Văn Hùng (Nam, 29 tuổi, Quận Tây Hồ, Hà Nội)

Anh Văn Hùng là lập trình viên, cũng WFH gần 3 năm nay. Anh có thói quen làm việc muộn, hay nhâm nhi bia rượu với bạn bè qua video call vào buổi tối. Ban ngày, anh thường uống cà phê đen để tỉnh táo và ăn đồ ăn nhanh cho tiện. Da anh Hùng bắt đầu có dấu hiệu đỏ bừng ở vùng mũi và cằm, các mạch máu nhỏ li ti hiện rõ hơn, đặc biệt là sau mỗi buổi nhậu nhẹt. Da anh cũng hay bị khô và ngứa, đôi khi còn có cảm giác châm chích khó chịu. Anh Hùng nghĩ đơn giản là do da nhạy cảm nên thường xuyên dùng kem dưỡng ẩm nhưng không thấy hiệu quả.

Sau khi được vợ khuyên đến NMC, anh Hùng đã được Châu và bác sĩ Huệ chẩn đoán bị rosacea. Châu đã tư vấn cho anh về tác hại của rượu bia, cà phê và đồ ăn nhanh đối với làn da rosacea. Anh Hùng đã quyết tâm thay đổi thói quen ăn uống, cắt giảm bia rượu và cà phê, thay bằng nước lọc và trà thảo mộc. Kết hợp với liệu trình điều trị chuyên biệt tại NMC, da anh Hùng đã giảm đỏ đáng kể, các mạch máu li ti cũng mờ đi nhiều. Anh Hùng rất vui vì giờ đây có thể tự tin giao tiếp với đối tác mà không còn lo lắng về gương mặt đỏ bừng của mình nữa.

Đó, anh em thấy không? Rosacea không phải là hết cách đâu, quan trọng là mình phải biết 'kẻ thù' và thay đổi thói quen. Châu có vài lời khuyên 'ruột gan' để anh em WFH có thể kiểm soát rosacea tốt hơn nè:

• 1. 'Kết thân' với thực phẩm chống viêm:
• Thực phẩm giàu Omega-3: Cá hồi, cá thu, hạt chia, hạt lanh... giúp giảm viêm rất hiệu quả. Anh em nên bổ sung vào bữa ăn hàng ngày nha. Omega-3 là một chất béo tốt, có khả năng làm dịu phản ứng viêm của cơ thể, từ đó giúp giảm đỏ và sưng tấy trên da.
• Rau xanh đậm, trái cây mọng nước: Bông cải xanh, rau bina, việt quất, dâu tây... chứa nhiều chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ da khỏi tổn thương. Các chất chống oxy hóa sẽ 'quét sạch' các gốc tự do có hại, làm giảm stress oxy hóa và hỗ trợ quá trình phục hồi của da.
• Thực phẩm lên men: Sữa chua không đường, kim chi, dưa cải muối... chứa men vi sinh (probiotics) tốt cho đường ruột. Một đường ruột khỏe mạnh sẽ giúp hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn, giảm viêm toàn thân và cải thiện sức khỏe làn da. Anh em nên chọn loại không đường để tránh đường kích thích viêm nha.

• 2. Uống đủ nước và quản lý stress:
• Uống đủ nước: Nước lọc là 'thần dược' cho mọi làn da. Uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày giúp da đủ ẩm, đào thải độc tố và hỗ trợ chức năng hàng rào bảo vệ da. Anh em WFH hay quên uống nước lắm đó, nhớ đặt chai nước cạnh bàn làm việc nha.
• Quản lý stress: Dù WFH nhưng anh em cũng nên dành thời gian tập thể dục nhẹ nhàng (yoga, đi bộ), thiền định hoặc nghe nhạc thư giãn. Giảm stress sẽ giúp giảm nồng độ cortisol, từ đó giảm viêm và kiểm soát các đợt bùng phát rosacea hiệu quả hơn. Ngủ đủ giấc 7-8 tiếng mỗi đêm cũng cực kỳ quan trọng đó.

• 3. Xây dựng thói quen ăn uống khoa học:
• Ghi nhật ký ăn uống: Đây là cách tốt nhất để anh em tự tìm ra 'thủ phạm' gây rosacea cho mình. Ghi lại những gì đã ăn và phản ứng của da sau đó. Sau một thời gian, anh em sẽ nhận ra loại thực phẩm nào làm da mình tệ hơn. Châu thấy cách này rất hiệu quả đó.
• Ăn uống điều độ: Chia nhỏ bữa ăn, ăn đúng giờ, không bỏ bữa. Tránh ăn quá no hoặc để bụng quá đói. Ăn chậm, nhai kỹ cũng giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.
• Hạn chế đồ ăn chế biến sẵn: Tự nấu ăn tại nhà là tốt nhất. Khi đó, anh em có thể kiểm soát được nguyên liệu và gia vị, tránh các chất gây hại cho da.

• 4. Chăm sóc da đúng cách (Sản phẩm NMC sử dụng):
• Ngoài chế độ ăn, việc chăm sóc da hàng ngày cũng rất quan trọng. Anh em nên dùng sản phẩm dịu nhẹ, không chứa cồn, hương liệu. Tại NMC, Châu và bác sĩ Huệ thường khuyên dùng dòng sản phẩm IMAGE Skincare ORMEDIC cho da nhạy cảm. Dòng này cực kỳ lành tính, giúp làm dịu da, giảm đỏ và phục hồi hàng rào bảo vệ da mà không gây kích ứng. Anh em có thể tham khảo thêm tại phòng khám nhé.

• 5. Đừng ngại tìm sự giúp đỡ từ chuyên gia:
• Nếu anh em đã thử đủ cách mà rosacea vẫn không đỡ, hoặc tình trạng ngày càng nặng hơn, đừng chần chừ mà hãy đến Phòng Khám Da Liễu Nguyễn Mai Châu nha. Châu và bác sĩ Huệ sẽ thăm khám kỹ lưỡng, đưa ra chẩn đoán chính xác và phác đồ điều trị phù hợp nhất với tình trạng da của từng anh em. Đừng tự ý mua thuốc hay mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, có thể làm da mình tệ hơn đó.

Nhớ nha anh em, làn da đẹp là kết quả của sự chăm sóc từ bên trong lẫn bên ngoài. Cứ cố gắng từng chút một, Châu tin anh em sẽ có làn da khỏe mạnh và tự tin hơn rất nhiều! Đặt lịch khám ngay!

1. 1American Academy of Dermatology Association (AAD): Rosacea: Triggers (https://www.aad.org/public/diseases/rosacea/triggers)
2. 2National Rosacea Society: Rosacea Triggers (https://www.rosacea.org/rosacea-facts/triggers)
3. 3Journal of the American Academy of Dermatology: Diet and rosacea: A systematic review (https://www.jaad.org/article/S0190-9622(18)30940-5/fulltext)

✅ Đã xem bởi BS. Lê Thị Thu Huệ