Nám và PIH ở tuổi 18-25: Có phải là chuyện 'trời kêu ai nấy dạ'?

Anh em mình cứ hay nghĩ, nám hay thâm PIH (Post-inflammatory Hyperpigmentation – tăng sắc tố sau viêm) là chuyện của các cô chú, anh chị U30, U40 trở lên thôi đúng không? Nhưng thật ra, nám và PIH có thể 'ghé thăm' bất cứ ai, kể cả anh em mình ở tuổi 18-25, cái tuổi mà lẽ ra da đang đẹp nhất.

Đầu tiên, Châu nói về PIH trước nha. PIH dễ hiểu hơn nhiều. Đó là mấy cái vết thâm sau mụn, sau khi da bị tổn thương viêm nhiễm, ví dụ như nặn mụn, cháy nắng, côn trùng cắn hay bị trầy xước. Khi da bị viêm, nó sẽ sản xuất ra nhiều melanin (sắc tố da) hơn bình thường để bảo vệ vùng da đó, dẫn đến hình thành các vết thâm nâu, đen hoặc đỏ. Ở tuổi 18-25, anh em mình thường xuyên đối mặt với mụn trứng cá, nên PIH là vấn đề rất phổ biến. Mấy cái thâm này tuy không phải bệnh lý nguy hiểm nhưng lại làm da mình trông kém sắc, mất tự tin lắm.

Còn về nám, thì phức tạp hơn PIH một chút. Nám là tình trạng da xuất hiện các mảng màu nâu, nâu xám, thường đối xứng hai bên má, trán, cằm, môi trên. Nguyên nhân gây nám thì đa dạng lắm, thường là do tổng hòa của nhiều yếu tố như nội tiết tố (hormone) (nhất là ở các bạn nữ dùng thuốc tránh thai, hoặc trong giai đoạn mang thai), tiếp xúc với ánh nắng mặt trời quá nhiều mà không bảo vệ, di truyền (trong gia đình có người bị nám), hoặc do sử dụng mỹ phẩm không phù hợp gây kích ứng da. Ở tuổi 18-25, nám thường xuất hiện sớm do tiếp xúc nắng nhiều từ bé, hoặc do thay đổi nội tiết tố đột ngột, hay đôi khi là do gen di truyền.

Vậy nám và PIH ở tuổi trẻ có khác gì người lớn tuổi không? Về cơ bản, cơ chế hình thành sắc tố thì giống nhau. Tuy nhiên, ở anh em mình tuổi trẻ, da còn khỏe, khả năng tái tạo tốt hơn nên nếu được điều trị đúng cách và kịp thời, hiệu quả cải thiện thường sẽ nhanh và rõ rệt hơn so với người lớn tuổi. Đặc biệt, PIH ở tuổi trẻ thường dễ mờ đi hơn nám. Ngược lại, nếu không chăm sóc kỹ, chủ quan, để nám hay PIH kéo dài, thì việc điều trị về sau sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều đó anh em.

Nhiều anh em cứ hỏi Châu sao tuổi này mà đã bị nám, bị thâm rồi? Đâu phải chỉ có người lớn tuổi mới bị đâu. Ở cái tuổi 18-25, anh em mình có những "đặc điểm" riêng mà đôi khi lại vô tình tạo điều kiện cho nám và PIH "ghé thăm" đó:

1. "Kẻ thù số 1": Ánh nắng mặt trời. Đây là nguyên nhân CHỦ YẾU gây ra cả nám và PIH, đặc biệt ở tuổi trẻ. Anh em mình thường xuyên hoạt động ngoài trời, đi học, đi làm, đi chơi mà nhiều khi quên bôi kem chống nắng, hoặc bôi không đủ lượng, không bôi lại. Tia UV (tia cực tím) từ mặt trời là "kẻ kích hoạt" mạnh mẽ nhất, làm tăng sản xuất melanin (sắc tố da) trong da, gây ra các vết thâm sạm và mảng nám. Châu thấy nhiều bạn còn chủ quan, nghĩ da trẻ khỏe không cần chống nắng kỹ, nhưng đó là một sai lầm lớn đó nha.

2. Mụn trứng cá và thói quen "táy máy": Tuổi 18-25 là giai đoạn mụn trứng cá vẫn còn hoành hành dữ dội ở nhiều người. Khi bị mụn viêm, sưng đỏ, anh em mình hay có thói quen sờ nắn, nặn mụn không đúng cách. Điều này không chỉ làm mụn nặng hơn mà còn gây tổn thương da, dẫn đến viêm nhiễm và hình thành PIH (tăng sắc tố sau viêm) rất nhanh. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây thâm ở tuổi này đó.

3. Thay đổi nội tiết tố: Đặc biệt ở các bạn nữ, giai đoạn này nội tiết tố (hormone) có thể thay đổi liên tục. Ví dụ như stress học hành, thi cử, công việc, hoặc khi bắt đầu dùng thuốc tránh thai. Những thay đổi này có thể kích thích tế bào sản xuất sắc tố, làm nám dễ xuất hiện hơn.

4. Di truyền: Nếu trong gia đình có ông bà, cha mẹ bị nám, thì khả năng anh em mình bị nám sớm cũng cao hơn. Yếu tố gen đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định "sức đề kháng" của da với các tác nhân gây nám.

5. Sử dụng mỹ phẩm không phù hợp: Một số anh em dùng kem trộn, kem làm trắng cấp tốc không rõ nguồn gốc, hoặc các sản phẩm có chứa thành phần gây kích ứng mạnh. Ban đầu có thể thấy da trắng lên nhanh, nhưng về lâu dài, da sẽ bị bào mòn, yếu đi, dễ bị bắt nắng và hình thành sắc tố nghiêm trọng hơn, thậm chí gây tổn thương vĩnh viễn đó.

Việc nhận biết sớm nám và PIH rất quan trọng để điều trị kịp thời, tránh để chúng "ăn sâu" vào da. Anh em mình để ý mấy dấu hiệu sau đây nha:

• Với PIH (thâm sau viêm):
• ✅Vết thâm sau mụn: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất. Sau khi nốt mụn viêm, mụn bọc lành đi, thay vì để lại da bình thường thì nó lại xuất hiện một vết thâm có màu nâu, nâu đen hoặc đỏ. Đôi khi còn có dạng chấm li ti, hoặc mảng nhỏ tùy kích thước mụn.
• ✅Vết thâm sau tổn thương: Tương tự như mụn, nếu da anh em bị côn trùng cắn, trầy xước, bỏng nhẹ, hoặc thậm chí là cháy nắng nặng, sau khi lành lại cũng có thể để lại vết thâm. Đặc điểm của PIH là nó thường nằm ngay tại vị trí da bị tổn thương trước đó.
• ✅Màu sắc: Thường là màu nâu nhạt đến nâu sẫm, đôi khi có sắc đỏ hoặc tím nếu là thâm mới. Các vết thâm này thường phẳng, không gồ lên bề mặt da.
• ✅Vị trí: Có thể xuất hiện ở bất cứ đâu trên cơ thể, nhưng phổ biến nhất là mặt, lưng, ngực – những vùng thường bị mụn hoặc dễ bị tổn thương.

• Với Nám:
• ✅Mảng da sẫm màu: Nám thường biểu hiện dưới dạng các mảng da sẫm màu hơn vùng da xung quanh, có màu nâu vàng, nâu nhạt, hoặc nâu sẫm, đôi khi hơi xám.
• ✅Vị trí đối xứng: Dấu hiệu đặc trưng của nám là các mảng sắc tố thường xuất hiện đối xứng qua gương mặt. Các vị trí phổ biến là hai bên gò má, trán, sống mũi, cằm và môi trên.
• ✅Ranh giới không rõ ràng: Khác với tàn nhang hay đồi mồi (thường có ranh giới rõ nét), nám thường có ranh giới khá mờ nhạt, khó xác định chính xác điểm bắt đầu và kết thúc của mảng nám.
• ✅Không gây ngứa, đau rát: Nám thường chỉ là sự thay đổi màu sắc da, không đi kèm các triệu chứng khó chịu như ngứa, đau, rát.
• ❌Tăng đậm màu khi ra nắng: Anh em để ý thấy các mảng nám có xu hướng đậm màu hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mà không được bảo vệ kỹ. Đây là một "báo động đỏ" đó nha.

Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào như trên, đặc biệt là các mảng da sẫm màu xuất hiện đối xứng trên mặt, anh em đừng chần chừ mà hãy tìm đến chuyên gia da liễu để được thăm khám và chẩn đoán chính xác nhất. Đừng tự ý mua kem về bôi mà không rõ thành phần, rất dễ làm tình trạng nặng hơn đó.

Châu hiểu là anh em mình ai cũng muốn tự xử lý mấy cái thâm nám đáng ghét này tại nhà cho tiện, nhưng Châu phải dặn dò kỹ lưỡng như dặn người nhà vậy đó. Việc tự điều trị tại nhà có thể hiệu quả với PIH nhẹ, nhưng với nám, đặc biệt là nám sâu, thì rất khó và cần sự can thiệp chuyên sâu hơn nhiều.

Với PIH (thâm sau viêm) nhẹ: Nếu là thâm mụn mới, nông, anh em có thể thử dùng các sản phẩm chứa các hoạt chất giúp làm sáng và đều màu da. Nhưng nhớ là phải kiên trì và chọn đúng sản phẩm nha:

• Vitamin C (Ascorbic Acid): Đây là một chất chống oxy hóa mạnh, giúp làm sáng da, mờ thâm và kích thích sản sinh collagen. Anh em có thể dùng serum Vitamin C 10-20% vào buổi sáng. Ví dụ, NMC có sản phẩm CosMedical C-Stem 7 chứa Vitamin C và tế bào gốc, rất tốt để làm sáng da và phục hồi.
• Niacinamide (Vitamin B3): Giúp ức chế sự di chuyển của melanin (sắc tố da) lên bề mặt da, từ đó làm mờ thâm. Niacinamide cũng rất lành tính, phù hợp với da nhạy cảm.
• Alpha Arbutin/Tranexamic Acid: Các thành phần này cũng có khả năng ức chế sản xuất melanin, giúp làm sáng da hiệu quả.
• Retinoids (Retinol, Tretinoin): Giúp đẩy nhanh quá trình tái tạo tế bào da, loại bỏ tế bào da chết chứa sắc tố, từ đó làm mờ thâm. Tuy nhiên, Retinoids cần được sử dụng cẩn thận, bắt đầu từ nồng độ thấp và tăng dần để da kịp thích nghi, tránh kích ứng. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng Tretinoin nha anh em.

• Với Nám và PIH nặng/lâu năm:
• ❌Đừng tự ý dùng kem trộn hay sản phẩm không rõ nguồn gốc! Châu thấy nhiều anh em vì nóng vội mà dùng kem trộn, kem làm trắng cấp tốc. Ban đầu da có thể trắng sáng nhanh chóng vì có chứa corticoid, nhưng sau đó sẽ gây ra hàng loạt vấn đề nghiêm trọng như teo da, giãn mao mạch, mụn bùng phát, và nám sẽ quay trở lại nặng hơn, khó chữa hơn gấp nhiều lần. Tiền mất tật mang đó anh em!

Với nám, PIH nặng hoặc lâu năm, việc tự điều trị tại nhà thường không mang lại hiệu quả như mong muốn. Lúc này, anh em cần tìm đến sự hỗ trợ của bác sĩ da liễu để được thăm khám, chẩn đoán đúng tình trạng và có phác đồ điều trị chuyên sâu, cá nhân hóa. Bác sĩ sẽ đưa ra các lựa chọn điều trị phù hợp như peel da, laser, mesotherapy, hoặc các sản phẩm kê toa mạnh hơn. Việc kết hợp điều trị tại phòng khám và chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ mang lại kết quả tối ưu nhất.

Tại NMC, Châu luôn ưu tiên các phương pháp điều trị an toàn, hiệu quả và phù hợp với làn da trẻ, giúp anh em mình nhanh chóng lấy lại sự tự tin. Với nám và PIH, chúng ta có nhiều lựa chọn, tùy thuộc vào tình trạng da và mức độ nặng nhẹ của sắc tố:

• Chemical Peels (Peel hóa học):
• Công dụng: Peel da là phương pháp sử dụng các dung dịch acid y khoa để loại bỏ lớp tế bào da chết, kích thích tái tạo da mới, từ đó làm mờ thâm, nám, cải thiện kết cấu da. Phương pháp này rất hiệu quả với PIH và nám nông.
• Các loại peel NMC sử dụng: Tại NMC, bác sĩ sẽ lựa chọn loại peel phù hợp với tình trạng da của anh em. Chúng ta có các loại như Glycolic, Salicylic (tốt cho da mụn, thâm), Jessner, TCA, và đặc biệt là CosMedical Pro-G Peel 70 – một loại peel chuyên sâu giúp làm sáng và đều màu da hiệu quả.
• Lưu ý: Sau peel, da sẽ hơi đỏ và có thể bong tróc nhẹ, cần chống nắng kỹ càng. Châu sẽ dặn dò anh em chi tiết cách chăm sóc sau peel nha.

• Microneedling chuyên sâu với Collagen P.I.N. (NMC sử dụng):
• Công dụng: Đây là phương pháp sử dụng các đầu kim siêu nhỏ tạo ra những tổn thương "giả" trên da, kích thích quá trình sản sinh collagen (protein giúp da săn chắc, đàn hồi) và elastin, đồng thời tạo đường dẫn cho dưỡng chất thẩm thấu sâu hơn. Phương pháp này rất hiệu quả cho PIH, nám nhẹ và cả sẹo rỗ.
• Độ sâu kim: Tùy vào tình trạng da, bác sĩ sẽ điều chỉnh độ sâu kim phù hợp:
• 0.25mm: Dành cho da nhạy cảm, giúp dưỡng chất thẩm thấu tốt hơn.
• 0.5mm: Hiệu quả với thâm PIH, nám nhẹ.
• 1.0mm: Dành cho mụn nặng, nám sâu hơn.
• 1.5mm - 2.5mm: Dùng cho sẹo rỗ trung bình đến sâu, có thể kết hợp với PRP (huyết tương giàu tiểu cầu) để tăng cường hiệu quả phục hồi.

• IPL (Intense Pulsed Light) – Ánh sáng xung cường độ cao (NMC sử dụng):
• Công dụng: IPL sử dụng dải ánh sáng đa sắc để nhắm vào các sắc tố melanin (sắc tố da) trong da, phá vỡ chúng thành các hạt nhỏ hơn để cơ thể tự đào thải. Rất hiệu quả trong việc điều trị thâm, tàn nhang, và cả giãn mao mạch.
• Lưu ý: Da có thể hơi đỏ nhẹ sau khi làm IPL, cần chống nắng thật kỹ.

• Nd:YAG Laser (NMC sử dụng):
• Công dụng: Đây là công nghệ laser hiện đại, sử dụng bước sóng chuyên biệt để tác động chính xác vào các hắc sắc tố melanin, phá vỡ chúng mà không gây tổn thương các vùng da xung quanh. Đặc biệt hiệu quả với nám sâu chân bì, Hori nevus (một dạng bớt sắc tố). Laser Nd:YAG thường được dùng trong các phác đồ điều trị nám khó và lâu năm.

• Sản phẩm thoa chuyên biệt (NMC sử dụng):
• Bên cạnh các liệu trình tại phòng khám, bác sĩ còn kê toa các sản phẩm thoa chuyên biệt để anh em dùng tại nhà, giúp tăng cường hiệu quả điều trị và duy trì kết quả. Ví dụ, dòng sản phẩm IMAGE Skincare ILUMA được NMC sử dụng rộng rãi, giúp sáng da và trị nám hiệu quả.

Châu khuyên anh em nên đến NMC để được bác sĩ Lê Thị Thu Huệ thăm khám trực tiếp, từ đó đưa ra phác đồ điều trị cá nhân hóa, phù hợp nhất với tình trạng da của mình nha.

Điều trị nám và PIH đã khó, nhưng việc duy trì kết quả và ngăn ngừa chúng quay trở lại còn quan trọng hơn nhiều đó anh em. Châu có mấy lời khuyên "ruột gan" này, anh em nhớ kỹ để chăm sóc da mình nha:

• Chống nắng là "bạn thân" trọn đời: Đây là yếu tố QUAN TRỌNG NHẤT. Dù có dùng bao nhiêu sản phẩm hay làm bao nhiêu liệu trình đắt tiền đi nữa, mà không chống nắng thì "công cốc" hết. Anh em nhớ:
• ✅Dùng kem chống nắng có chỉ số SPF 30-50+ và PA+++ trở lên mỗi ngày, kể cả khi trời râm mát hay ở trong nhà.
• ✅Bôi đủ lượng: Khoảng 2 đốt ngón tay cho mặt và cổ.
• ✅Bôi lại sau 2-3 tiếng nếu hoạt động ngoài trời, đổ mồ hôi nhiều.
• ✅Kết hợp che chắn bằng mũ rộng vành, khẩu trang, kính râm, áo khoác khi ra nắng gắt.

2. Xử lý mụn đúng cách: Nếu đang trong độ tuổi dễ bị mụn, anh em TUYỆT ĐỐI không được tự ý nặn mụn, sờ tay lên mặt hay dùng các sản phẩm trị mụn không rõ nguồn gốc. Hãy đến NMC để bác sĩ hoặc kỹ thuật viên lấy mụn chuẩn y khoa, tránh để lại thâm sẹo nha.

3. Dưỡng ẩm đầy đủ: Da đủ ẩm sẽ khỏe mạnh hơn, hàng rào bảo vệ da vững chắc hơn, từ đó ít bị kích ứng và ít hình thành sắc tố hơn. Chọn kem dưỡng ẩm phù hợp với loại da của mình nha.

4. Sử dụng sản phẩm dưỡng da có hoạt chất làm sáng da: Duy trì sử dụng các sản phẩm chứa Vitamin C, Niacinamide, Alpha Arbutin hoặc Tranexamic Acid trong chu trình dưỡng da hàng ngày để ức chế melanin (sắc tố da) và duy trì làn da đều màu.

• Ăn uống, sinh hoạt lành mạnh:
• ✅Uống đủ nước (2-3 lít/ngày).
• ✅Ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin và chất chống oxy hóa.
• ✅Ngủ đủ giấc (7-8 tiếng/ngày).
• ✅Hạn chế stress, rượu bia, thuốc lá.

6. Thăm khám định kỳ: Dù đã điều trị xong, anh em vẫn nên tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra tình trạng da, phát hiện sớm các dấu hiệu tái phát và có biện pháp xử lý kịp thời. Châu luôn ở đây để đồng hành cùng anh em trên hành trình chăm sóc da đó!

Châu nhớ có một lần, bạn Nguyễn Thị Mai (24 tuổi, kế toán viên ở Quận 3, TP.HCM), đến NMC với gương mặt đầy lo lắng. Mai kể, dạo này công việc bận rộn, áp lực nhiều, lại còn hay phải đi gặp khách hàng ngoài trời mà không để ý chống nắng kỹ. Da Mai xuất hiện mấy mảng nám mờ mờ hai bên gò má, kèm theo mấy vết thâm PIH do mụn cũ để lại. Mai cứ nghĩ tuổi này sao đã bị nám rồi, hoang mang lắm, sợ nhìn già trước tuổi.

Sau khi được BS. Lê Thị Thu Huệ thăm khám kỹ lưỡng, Mai được chẩn đoán là nám nông và PIH. Bác sĩ tư vấn phác đồ điều trị kết hợp: đầu tiên là làm sạch sâu và lấy nhân mụn chuẩn y khoa, sau đó là liệu trình CosMedical Pro-G Peel 70 để làm sáng da và mờ thâm, kết hợp với vài buổi IPL để xử lý các vết sắc tố. Song song đó, Mai được kê toa sản phẩm thoa tại nhà có chứa Vitamin C và các hoạt chất làm sáng da từ dòng IMAGE Skincare ILUMA và dặn dò cực kỳ kỹ về việc chống nắng.

Sau gần 3 tháng kiên trì theo phác đồ của bác sĩ, Mai quay lại tái khám với gương mặt rạng rỡ hẳn. Các mảng nám mờ đi đáng kể, vết thâm PIH gần như biến mất hoàn toàn, da sáng và đều màu hơn rất nhiều. Mai mừng lắm, nói với Châu là giờ đi làm tự tin hơn hẳn, không còn phải lo che khuyết điểm nhiều nữa. Mai còn chia sẻ là nhờ Châu và bác sĩ mà Mai mới biết chống nắng quan trọng thế nào, giờ đi đâu cũng thủ sẵn kem chống nắng và mũ rộng vành hết!

Trường hợp khác là bạn Trần Văn Kiên (22 tuổi, sinh viên IT ở Quận Đống Đa, Hà Nội). Kiên là một "cú đêm" chính hiệu, lại còn mê game, thường xuyên thức khuya và ăn đồ ăn nhanh. Da Kiên nổi nhiều mụn viêm, và sau mỗi đợt mụn là một "bộ sưu tập" các vết thâm PIH chi chít trên mặt. Kiên còn có thói quen tự nặn mụn bằng tay không sạch, làm vết thâm càng đậm và lâu lành hơn.

Đến với NMC, Kiên được BS. Lê Thị Thu Huệ tư vấn về nguyên nhân gây mụn và thâm, đồng thời lên phác đồ điều trị PIH. Kiên được thực hiện liệu trình Microneedling với Collagen P.I.N. độ sâu 0.5mm để cải thiện thâm PIH và kích thích tái tạo da, kết hợp với sản phẩm thoa chứa Niacinamide và BHA để kiểm soát mụn và làm sáng da. Bác sĩ cũng khuyên Kiên điều chỉnh lại thói quen sinh hoạt, ngủ sớm hơn và hạn chế đồ ăn dầu mỡ.

Chỉ sau 2 tháng, các vết thâm PIH trên mặt Kiên đã mờ đi rõ rệt, da cũng ít đổ dầu và ít lên mụn mới hơn. Kiên rất bất ngờ vì không nghĩ da mình có thể cải thiện nhanh đến vậy. Kiên còn chia sẻ là nhờ NMC mà Kiên không chỉ có làn da đẹp hơn mà còn có thói quen sinh hoạt khoa học hơn rất nhiều. Châu thấy vậy là vui lắm rồi, vì anh em mình không chỉ đẹp bên ngoài mà còn khỏe mạnh từ bên trong nữa.

Anh em ơi, nám và PIH ở tuổi 18-25 không phải là chuyện hiếm, nhưng cũng không phải là "án tử" cho làn da mình đâu nha. Điều quan trọng nhất là mình phải hiểu rõ về nó, đừng chủ quan và đừng tự ý điều trị sai cách.

Châu biết nhiều anh em mình còn trẻ, kinh tế có thể chưa dư dả lắm, nên thường hay tìm cách tự xử lý hoặc dùng mấy sản phẩm quảng cáo "thần thánh" trên mạng. Nhưng anh em ơi, "tiền nào của nấy" và "dục tốc bất đạt" đó. Da mặt mình là "mặt tiền" mà, đâu thể đem ra làm "vật thí nghiệm" được đúng không?

Châu khuyên thật lòng là khi thấy bất kỳ dấu hiệu nám hay PIH nào, đặc biệt là nếu nó cứ lan rộng hoặc không mờ đi sau một thời gian, anh em hãy dành chút thời gian đến NMC để được bác sĩ Lê Thị Thu Huệ thăm khám. Bác sĩ sẽ giúp anh em xác định chính xác vấn đề, tư vấn phác đồ điều trị phù hợp nhất với tình trạng da và túi tiền của mình. Đừng lo lắng quá nha, NMC luôn có những giải pháp tối ưu nhất cho từng trường hợp.

Điều trị nám và PIH là một hành trình cần sự kiên trì và đúng phương pháp. Anh em mình cứ tin tưởng vào khoa học và sự hướng dẫn của chuyên gia. NMC sẽ luôn đồng hành cùng anh em để lấy lại làn da khỏe đẹp, tự tin nhất!

⚕️ Lưu ý y khoa: Nội dung mang tính tham khảo — không thay thế khám và tư vấn từ bác sĩ có chuyên môn.

✅ Đã xem bởi BS. Lê Thị Thu Huệ

• American Academy of Dermatology Association (AAD): Melasma: Diagnosis and treatment. Link: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-treatment
• Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology: Postinflammatory Hyperpigmentation: A Comprehensive Review. Link: https://jcadonline.com/postinflammatory-hyperpigmentation-comprehensive-review/
• UpToDate: Treatment of melasma. Link: https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-melasma