Mụn cứ lên hoài tuổi 18-25: Hỏi đáp cùng Founder Nguyễn Mai Châu

Chào anh em! Châu biết nhiều anh em mình hay thắc mắc tại sao đã qua tuổi dậy thì rồi mà mụn vẫn cứ đeo bám mãi không chịu buông tha. Đây là câu hỏi Châu nhận được nhiều nhất từ các bạn trẻ ở độ tuổi 18-25 khi đến Phòng Khám Da Liễu Nguyễn Mai Châu (NMC).

Có nhiều lý do khiến mụn vẫn cứ xuất hiện đều đặn ở độ tuổi này, không phải chỉ riêng mình anh em đâu. Đầu tiên phải kể đến nội tiết tố (hormone). Mặc dù đã qua tuổi dậy thì, nhưng hormone trong cơ thể vẫn có thể "nhảy múa" thất thường, nhất là ở nữ giới trong chu kỳ kinh nguyệt, khi mang thai hoặc do sử dụng thuốc tránh thai. Sự dao động của hormone Androgen (một loại hormone sinh dục) có thể kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn, sản xuất ra nhiều dầu thừa (bã nhờn). Dầu thừa này kết hợp với tế bào da chết và vi khuẩn P.acnes (tên khoa học là Cutibacterium acnes) gây bít tắc lỗ chân lông, từ đó hình thành mụn trứng cá.

Thứ hai là stress (căng thẳng). Anh em mình ở độ tuổi này thường đang đi học, đi làm, đối mặt với nhiều áp lực từ công việc, học tập, các mối quan hệ xã hội. Khi căng thẳng, cơ thể sẽ sản xuất hormone Cortisol (hormone stress). Cortisol làm tăng tiết dầu và có thể gây viêm nhiễm, khiến tình trạng mụn trở nên tồi tệ hơn. Nhiều anh em Châu thấy thức khuya làm việc, học bài, chơi game cũng là một nguyên nhân lớn gây stress và làm mụn bùng phát đó nha.

Thứ ba là chế độ sinh hoạt và ăn uống. Ăn quá nhiều đồ ngọt, đồ chiên rán, sữa và các sản phẩm từ sữa có thể làm tăng viêm và kích thích tuyến bã nhờn. Ngoài ra, việc thiếu ngủ, lười vận động cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và làn da. Cuối cùng, chăm sóc da không đúng cách cũng là một thủ phạm lớn. Dùng sản phẩm không phù hợp, vệ sinh da không sạch, hoặc tự ý nặn mụn tại nhà đều có thể làm mụn viêm nhiễm nặng hơn và lây lan. Anh em mình nhớ nha, hiểu rõ nguyên nhân mới có thể tìm cách "đối phó" với mụn hiệu quả.

Đây là một câu hỏi mà Châu muốn anh em mình tuyệt đối không được bỏ qua nha. Chắc chắn nhiều anh em nhìn mụn ẩn, mụn li ti cứ ngứa mắt, muốn tự tay nặn cho nó "ra đi" ngay lập tức đúng không? Châu hiểu cảm giác khó chịu đó lắm, nhưng anh em ơi, tự nặn mụn ở nhà là một sai lầm lớn đó.

Khi tự nặn mụn, đặc biệt là các loại mụn ẩn, mụn viêm chưa "chín" hẳn, tay của mình thường không được vệ sinh sạch sẽ. Móng tay dài, lực nặn không đúng cách có thể làm tổn thương da nghiêm trọng. Việc này không chỉ khiến vi khuẩn từ tay xâm nhập vào nốt mụn, gây viêm nhiễm nặng hơn, mà còn có thể đẩy nhân mụn sâu hơn vào bên trong da, làm tình trạng mụn trở nên trầm trọng hơn. Từ một nốt mụn nhỏ, có thể biến thành mụn bọc, mụn nang sưng to, đau nhức.

Đặc biệt, việc tự ý nặn mụn rất dễ để lại sẹo rỗ (sẹo lõm) và thâm mụn (tăng sắc tố sau viêm). Sẹo rỗ là những vết lõm vĩnh viễn trên da, rất khó điều trị dứt điểm và cần nhiều thời gian, chi phí để cải thiện. Thâm mụn thì tuy có thể mờ dần theo thời gian, nhưng cũng làm da mình trông không đều màu, kém thẩm mỹ. Chưa kể, nếu nặn không khéo còn có thể làm vỡ mạch máu dưới da, gây bầm tím.

Vậy nên, nếu anh em có mụn ẩn, mụn li ti hay bất kỳ loại mụn nào, hãy kiên nhẫn và tìm đến các phương pháp xử lý mụn chuẩn y khoa. Tại NMC, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá tình trạng mụn và tư vấn phương pháp lấy nhân mụn an toàn, hợp vệ sinh. Việc lấy nhân mụn y khoa sẽ giúp loại bỏ nhân mụn đúng cách, giảm nguy cơ viêm nhiễm và hạn chế tối đa sẹo thâm. Đừng vì một phút "ngứa tay" mà để lại hậu quả lâu dài cho làn da của mình nhé anh em!

Tìm được sản phẩm trị mụn hiệu quả mà không gây khô rát, kích ứng là mong muốn của rất nhiều anh em. Châu sẽ gợi ý một vài hoạt chất "quốc dân" được các bác sĩ da liễu tin dùng và cách dùng để giảm thiểu tác dụng phụ nhé.

• 1. Benzoyl Peroxide (BPO):
• ✅Tác dụng: Diệt khuẩn P.acnes gây mụn, giảm viêm, làm khô cồi mụn.
• ❌Lưu ý: BPO có thể gây khô da, đỏ da và cảm giác châm chích nhẹ ban đầu. Đặc biệt, nó có khả năng tẩy trắng quần áo, ga gối, khăn mặt, nên anh em cẩn thận khi dùng nha.
• Cách dùng:* Châu khuyên anh em nên bắt đầu với nồng độ thấp (2.5% hoặc 5%), dùng cách ngày (ví dụ: tối 2-4-6) và chỉ thoa một lớp mỏng lên vùng da có mụn. Đợi 10-15 phút rồi thoa kem dưỡng ẩm để giảm khô da. Nếu da đã quen, có thể tăng tần suất sử dụng.

• 2. Salicylic Acid (BHA):
• ✅Tác dụng: Tẩy tế bào chết nhẹ nhàng, làm sạch sâu lỗ chân lông, tan bã nhờn, giảm mụn đầu đen, mụn ẩn.
• ❌Lưu ý: Có thể gây khô da nhẹ hoặc đẩy mụn (purging) trong thời gian đầu. Đôi khi da nhạy cảm có thể bị kích ứng.
• Cách dùng:* Chọn sản phẩm có nồng độ BHA 1-2%. Có thể dùng dạng sữa rửa mặt, toner hoặc serum. Nếu da khô, anh em nên dùng cách ngày hoặc chỉ dùng vào buổi tối, sau đó dùng kem dưỡng ẩm. Luôn nhớ dùng kem chống nắng vào ban ngày khi sử dụng BHA.

• 3. Retinoids (Tretinoin, Adapalene):
• ✅Tác dụng: Thúc đẩy quá trình tái tạo tế bào da, làm thông thoáng lỗ chân lông, giảm mụn, mờ thâm và chống lão hóa.
• ❌Lưu ý: Retinoids khá mạnh, dễ gây khô da, bong tróc, đỏ rát và nhạy cảm với ánh nắng. Cần có sự hướng dẫn của bác sĩ khi sử dụng, đặc biệt là Tretinoin.
• Cách dùng:* Bắt đầu với nồng độ thấp (0.025% đối với Tretinoin hoặc Adapalene 0.1%), dùng 2-3 lần/tuần vào buổi tối. Thoa một lượng nhỏ bằng hạt đậu lên toàn mặt sau khi rửa sạch và lau khô da. Luôn dưỡng ẩm đầy đủ và dùng kem chống nắng nghiêm ngặt vào ban ngày.

Để tránh khô rát, anh em nhớ chọn sản phẩm dịu nhẹ, không chứa cồn, không hương liệu. Quan trọng nhất là luôn cấp ẩm đầy đủ cho da và dùng kem chống nắng mỗi ngày để bảo vệ da khỏi tác động của môi trường và tia UV. Nếu không chắc chắn, hãy đến NMC để bác sĩ tư vấn sản phẩm phù hợp nhất với tình trạng da của mình nhé!

Anh em mình hay nghĩ trị mụn là chỉ cần bôi thoa bên ngoài thôi đúng không? Thực ra, chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc kiểm soát mụn đó. Châu thấy nhiều anh em rất chăm bôi thoa nhưng lại bỏ qua "nội công" bên trong, nên mụn cứ tái đi tái lại là vì vậy.

• Về chế độ ăn uống:
• ✅Nên ăn:
• Rau xanh và trái cây: Giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm và tăng cường sức khỏe da.
• Thực phẩm giàu Omega-3: Cá hồi, hạt chia, quả óc chó... giúp giảm viêm.
• Nước lọc: Uống đủ 2-3 lít nước mỗi ngày để cơ thể thải độc, da đủ ẩm và khỏe mạnh.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, yến mạch... có chỉ số đường huyết thấp, giúp ổn định đường huyết.
• ❌Nên hạn chế hoặc tránh:
• Đồ ngọt, đường tinh luyện: Bánh kẹo, nước ngọt... làm tăng đường huyết đột ngột, kích thích sản xuất dầu và gây viêm.
• Sữa và các sản phẩm từ sữa: Một số nghiên cứu cho thấy sữa có thể liên quan đến mụn trứng cá ở một số người, đặc biệt là sữa ít béo.
• Đồ ăn chiên rán, dầu mỡ: Gây tăng viêm và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
• Đồ ăn cay nóng: Có thể kích thích mụn bùng phát ở một số người.

• Về chế độ sinh hoạt:
• ✅Nên làm:
• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ 7-8 tiếng mỗi đêm. Thiếu ngủ làm tăng stress, rối loạn hormone và gây mụn.
• Giảm stress: Tập thể dục, yoga, thiền, đọc sách, nghe nhạc... tìm cách thư giãn để giảm căng thẳng.
• Vệ sinh sạch sẽ: Giặt vỏ gối, chăn ga thường xuyên. Tránh chạm tay lên mặt. Lau sạch màn hình điện thoại. Đội mũ bảo hiểm sạch sẽ.
• Tập thể dục đều đặn: Giúp tăng cường lưu thông máu, thải độc qua mồ hôi, nhưng nhớ tắm rửa sạch sẽ sau khi tập nha.

Anh em thấy đó, việc thay đổi từ bên trong không chỉ giúp cải thiện tình trạng mụn mà còn tốt cho sức khỏe tổng thể nữa. Cố gắng thay đổi từ những điều nhỏ nhất mỗi ngày, da mình sẽ cảm ơn anh em nhiều lắm!

Châu thấy nhiều anh em mình hay có tâm lý "để mụn tự hết" hoặc tự mua đủ thứ thuốc về bôi, uống mà không hỏi ý kiến bác sĩ. Điều này rất nguy hiểm đó anh em ơi! Châu khuyên anh em nên đi khám bác sĩ da liễu ngay nếu gặp một trong các trường hợp sau:

• Mụn không cải thiện sau vài tuần tự điều trị: Anh em đã thử dùng các sản phẩm không kê đơn (OTC) như Benzoyl Peroxide hoặc Salicylic Acid được vài tuần mà mụn vẫn không thuyên giảm, thậm chí còn nặng hơn. Đây là dấu hiệu cho thấy mụn của anh em cần một phác đồ mạnh hơn và chuyên biệt hơn.
• Mụn viêm nặng, đau nhức: Nếu anh em có nhiều mụn bọc, mụn nang sưng to, đỏ, đau nhức, thì không nên chần chừ nữa. Những loại mụn này rất dễ để lại sẹo rỗ vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách.
• Mụn lây lan nhanh chóng hoặc tái đi tái lại: Mụn xuất hiện ở nhiều vùng trên mặt, lan xuống cổ, lưng, ngực hoặc cứ hết đợt này lại đến đợt khác. Điều này cho thấy có thể có nguyên nhân sâu xa hơn cần được bác sĩ tìm ra.
• Có dấu hiệu để lại sẹo hoặc thâm mụn nặng: Nếu anh em thấy da bắt đầu xuất hiện các vết thâm đỏ, thâm đen khó mờ hoặc thậm chí là sẹo lõm, sẹo lồi, thì cần can thiệp sớm để giảm thiểu tổn thương và điều trị sẹo hiệu quả hơn.
• Gây ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống: Mụn không chỉ là vấn đề về da mà còn ảnh hưởng rất nhiều đến sự tự tin, tâm trạng của anh em. Nếu mụn khiến anh em buồn bã, ngại giao tiếp, stress thì việc tìm đến bác sĩ để được hỗ trợ là điều cần thiết.

Bác sĩ da liễu sẽ thăm khám kỹ lưỡng, xác định loại mụn, nguyên nhân gây mụn và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất cho từng trường hợp. Có thể là thuốc bôi kê đơn, thuốc uống, hoặc các liệu trình tại phòng khám như lấy nhân mụn y khoa, peel da, laser... Đừng ngại đi khám sớm để mụn không còn là nỗi lo của anh em nữa nhé!

Châu muốn chia sẻ hai câu chuyện của anh em mình để anh em thấy rằng, mụn là vấn đề chung và hoàn toàn có thể cải thiện được nếu mình kiên trì và đi đúng hướng nha.

Câu chuyện của bạn Lan Anh (24 tuổi, nhân viên kế toán) Lan Anh đến NMC trong tình trạng da mặt có nhiều mụn ẩn, mụn viêm li ti và thâm mụn rải rác. Lan Anh tâm sự: "Em làm kế toán, cứ đến cuối tháng là stress kinh khủng, thức khuya làm báo cáo, ăn uống cũng thất thường. Mụn cứ thế mà lên, em tự nặn mãi mà không hết, lại còn để lại mấy vết thâm khó chịu. Em tự ti lắm, ngại giao tiếp với khách hàng." Sau khi được BS. Huệ thăm khám, Lan Anh được tư vấn phác đồ kết hợp thuốc bôi chứa BHA và Retinoid dịu nhẹ, kết hợp lấy nhân mụn y khoa định kỳ và tư vấn chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học. Chỉ sau 2 tháng, da Lan Anh đã cải thiện rõ rệt, mụn giảm hẳn, thâm mụn mờ đi đáng kể. Lan Anh vui vẻ chia sẻ: "Giờ em tự tin hơn hẳn, đi làm cũng thoải mái, không còn lo lắng về mụn nữa."

Câu chuyện của bạn Minh Khang (22 tuổi, sinh viên) Minh Khang là sinh viên năm cuối, áp lực học tập và làm thêm khiến Khang thường xuyên thức khuya, ăn đồ ăn nhanh. Khang bị mụn bọc, mụn viêm khá nhiều ở vùng cằm và quai hàm, kèm theo da dầu. Khang kể: "Em dùng đủ loại sữa rửa mặt, kem trị mụn quảng cáo trên mạng mà không ăn thua. Mụn cứ sưng đau, làm em ngại đi chơi với bạn bè, nhiều khi còn bị bạn bè trêu chọc." BS. Huệ đã kê đơn thuốc uống kháng sinh ngắn hạn kết hợp thuốc bôi Adapalene cho Khang để kiểm soát viêm và giảm mụn. Đồng thời, Khang cũng được hướng dẫn cách chăm sóc da cơ bản, làm sạch và dưỡng ẩm đúng cách. Sau 3 tháng, tình trạng mụn viêm của Khang đã được kiểm soát tốt, mụn bọc giảm hẳn, da bớt dầu và các vết thâm cũng mờ dần. Khang giờ đây đã tự tin hơn rất nhiều, tích cực tham gia các hoạt động ở trường.

Tóm lại anh em ơi, mụn ở tuổi 18-25 không phải là điều gì quá đáng sợ hay không thể chữa trị được đâu. Quan trọng là mình phải hiểu rõ làn da của mình, tìm đúng nguyên nhân và áp dụng đúng phương pháp. Châu luôn muốn anh em mình có làn da khỏe đẹp, tự tin nhất.

Nếu anh em đang băn khoăn về tình trạng mụn của mình, đừng ngần ngại đến Phòng Khám Da Liễu Nguyễn Mai Châu nhé. Tại đây, anh em sẽ được BS. Lê Thị Thu Huệ trực tiếp thăm khám, tư vấn và xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, phù hợp nhất với tình trạng da và cả điều kiện kinh tế của mình. Bác sĩ sẽ giải thích cặn kẽ từng bước, từ việc làm sạch, bôi thoa đến các liệu trình chuyên sâu nếu cần thiết. Châu và đội ngũ NMC luôn ở đây để hỗ trợ anh em!

• Lời khuyên cuối cùng từ Châu:
• Đừng tự ý nặn mụn: Hãy để chuyên gia xử lý.
• Chăm sóc da cơ bản đúng cách: Làm sạch, dưỡng ẩm, chống nắng là 3 bước không thể thiếu.
• Chú ý chế độ sinh hoạt, ăn uống: "Nội công" tốt thì "ngoại công" mới phát huy hiệu quả.
• Đi khám da liễu sớm: Khi mụn có dấu hiệu nặng, không cải thiện, hoặc ảnh hưởng đến tâm lý. Đừng để mụn kéo dài rồi mới tìm đến bác sĩ, lúc đó việc điều trị sẽ khó khăn và tốn kém hơn nhiều.

Chúc anh em luôn có làn da khỏe đẹp và tự tin nhé!

⚕️ Lưu ý y khoa: Nội dung mang tính tham khảo — không thay thế khám và tư vấn từ bác sĩ có chuyên môn.

• American Academy of Dermatology Association. (n.d.). Acne: Who gets and causes. Retrieved from https://www.aad.org/public/diseases/acne/causes
• Mayo Clinic. (2023). Acne. Retrieved from https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acne/symptoms-causes/syc-20368047
• National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. (2020). Acne. Retrieved from https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne